Maromiantoana

Avy amin'i Wikipedia
Hanketo: Fikarohana, karohy

Amin'ny matematika, ny maromiantona (anglisy: polynomial ; frantsay: polynôme) dia fitambarana lanjan'isa tsimiova ary miova voatoraka, izay mampiasa ny fifanampiana, fifanalana, fifampitomboana na fanainga.

Azo soratana ho fitambaran'ny tokamiantoana ireo maromiantoana araky ny fanoratana manaraka :


\sum_{i=0}^{n} a_i x^i

Mitovy amin'ny voasoratra eo ambany io fitambarana eo ambony io :


a_n x^n + a_{n-1} x^{n-1} + ... + a_1 x + a_0

Ny lefa maromiantoana dia lefa izay azo faritana amin'ny alalan'ny maromiantoana. Ampiasaina amin'ny taranja mron'ny matematika ary ny siansa amin'ny ankapobeny ireo lefa maromiantoana.

Lazaina fa lefa maromiantoana izay lefa azo faritana amin'ny alalan'ny fitambarana tokamiantoana. Azo lazaina fa maromiantoana ny lefa f raha mahafeno 
f(x) = a_n x^n + a_{n-1} x^{n-1} + ... + a_1 x + a_0
ho an'ny argiomenta x rehetra izay ahitana n isa feno tsy miiba ary a_0 ... a_n lanjan'isa tsimiova.

Famaritana[hanova | modifier le wikitexte]

Amin'ny ankapobeny[hanova | modifier le wikitexte]

Azo soratana amin'ny endrika manaraka ny maromiantoana manana ova iray (izay soratana x) na maro


\sum_{i=0}^{n} a_i x^i
izay iheverina :  a_n \not= 0

Tokamiantoana[hanova | modifier le wikitexte]

Ny lefa tokamiantoana dia soratana toa izao :

f(x) = a x^n

Ny sandan'i n dia isa ao amin'ny tontolon'i \Z

Heverina fa tokamiantoana avokoa ireo lefa izay ahitana ova maro. Tokamiantoana koa ny lefa f(x, y, z, u) = 5x^2 y^3 z^4 u^5 na ny lefa f(x,y) = (8 - 3j)x y^4. Amin'ilay tranga farany, dia isa haro ny isa 8-3j.


Roamiantoana[hanova | modifier le wikitexte]

Ny roamiantoana dia fitambarana, fanalana, fampitomboana tokamiantoana roa.


f(x) = a x^n + b x^m
ary heverina fa a, b \not= 0, ary  n \not= m

Heverina fa roamiantoana avokoa ireo lefa izay ahitana ova maro. Roamiantoana koa ny lefa f(x) = 5x^2 + 8x na ny lefa f(x) = (8 - 3j)x^2 + 3x.

Telomiantoana[hanova | modifier le wikitexte]

Ny telomiantoana dia fitambarana, fanalana, fampitomboana tokamiantoana telo.


f(x) = a x^n + b x^m + c x^p
ary heverina fa a, b; c \not= 0, ary  n \not= m \not= p

Heverina fa telomiantoana avokoa ireo lefa izay ahitana ova maro. Telomiantoana koa ny lefa f(x) = 5x^2 + 8x + 4 na ny lefa f(x, y) = (8 - 3j)x^3 y^4 + 3x^2 y^3 + 10x y^2.

Asamarika[hanova | modifier le wikitexte]

Ny maromiantoana roa P ary Q dia azo hanaovana ireo asamarika ireo :

  1. Fitambarana (na fanalàna) : V = P + Q
  2. Fampitomboana (na fizarana) : V = {P \times Q}

Ho an'ny ohatra manaraka dia heverina fa P = x^2 - 4x ary Q = x^{10} - 8x^2 + 4.

Amin'ny tranga voalohany (ny fitambarana) dia mikambana ho miaromiantoana tokana ny valiny V. Ny degre ambony indrindran'io maromiantoana tambatry ny maromiantoana P sy Q io dia ny tokamiantoana avo degre indrindra amin'izy roa ireo.

Ohatra 

V = P + Q
V = (2x^2 - 4) + (5x^6 + 1) = 2x^2 - 4 + 5x^6 + 1
Manome ny valiny : V = 5x^6 + 2x^2 + 3
Ny degre ambony indrindra dia ny degre ambony indrindra dia ny toraka avo indrindra amin'i P sy Q

Amin'ny fampitomboana maromiantoana dia ampitomboana tsirairay amin'ny tokamianton'i Q ny tokamianton'i P.

Ohatra 

V = P \times Q
V = (2x^2 - 4) \times (5x^6 + 1) = 2x^2 \times 5x^6 + 1 \times 2x^2 - ( 4 \times 5x^6 + 4 \times 1)
Manome ny valiny : V = 10x^{12} - 20x^6 + 2x^2 - 4
Ny degre ambony indrindra dia ny fitambaran'ny ny toraka avo indrindran'i P amin'ny toraka avo indrindran'i Q. Amin'ny fizarana P/Q kosa, ny degre ambony indrindran'ny valiny V dia ny degre ambony indrindran'i P esorina amin'ny degre ambony indrindran'i Q.

Fampimirana[hanova | modifier le wikitexte]

Ny fampimirana ara-maromiantoana dia fampimirana manana endrika a_n x^n = a_{n-1} x^{n-1} + ... + a_2 x^2 + a_1 x + a_0 = 0.

Arak'izany dia azo lazaina fa fampimirana ara-maromiantoana ny fampimirana 3x^2 + 4x - 5 = 0.


Nuvola apps ksig.png
Mbola ambangovangony ity lahatsoratra ity ary tokony hofenoina.

Azonao atao ny mandray anjara eto amin'ny Wikipedia amin'ny alàlan'ny fanitarana azy.
Jereo koa ny pejy Ahoana ny manao takelaka rehefa te-hijery hoe ahoana no fanaovana azy.