Karatra

Avy amin'i Wikipedia
Hanketo: Fikarohana, karohy
Wiki letter w.svg   Ity pejy ity dia pejy manirery ary tokony asiana rohy manketo ny pejy hafa. (Martsa 2010)

Asio rohy manketo ny lahatsoratra hafa misy fifandraisana amin'ny lazain' ity lahatsoratra ity.

Karatra

Ny karatra dia fisy vita baoritra (matetika vita bristol) na plastika kely hangeza (vitsy ny mihoatra ny 15cm × 7cm) voasokajy anaty sokajy samihafa ary ampiasaina anaty lalao lazaina hoe karatra filalaovana

Manana endrika iraisana ny karatra (ny ivohony dia lazaina hoe taroté) ary endrika mahasamihafa azy.

Ny karatra dia mety tsotra (52 karatra, lalao tarot sns.) na mety namboarina ho an'ny lalao manokana.

Karatra tsotra[hanova | modifier le wikitexte]

Ny karatra lalao tsotra dia misamihafa na amin'ny sandany - Tokana (na As) hatramin'ny folo - na amin'ny tarhiny - Mpankaja (King), Dame, na Valet - na amin'ny lokony. Ny « loko » dia miisa efatra, ary miova arakaraky ny fampiasana azy, ara-pirenena na ara-paritany.

Ny eva na ny loko[hanova | modifier le wikitexte]

Misy karatra telo ambin'ny folo anaty lalao miisa 54 Karatra (matetika misy jokera iray na telo). Ho an'ny fiaviany, ny loko efatra dia hoarina amin'ny tonontaona (saison) efatra. Raha marihana ho 11 ny valet, ho 12 ny dame, 13 ny roi, ka raha atambatra daholo ny isan'ny lalao miisa karatra 54, dia mahita 364 isika, ho an'ny herintaona miisa 365 andro. Mety izany ny antom-pisian'ny jokera roa miampy, ny joker faharoa mety midika ny taona bisekstily.


Ny tarehin'ny karatra[hanova | modifier le wikitexte]

Ny tarehy ampiseho amin'ny karatra dia tarehin' olona tenenina fa malaza tamin'ny taona medievaly — fotoana namoronana ny karatra tany Eoropa — na, ho an'ny karatra frantsay tsotra :

Valet Dame Roi
Jack of hearts fr.svg Lahire
niara-ndiady tamin'i
de Jeanne d'Arc
Queen of hearts fr.svg Judith
malaza amin'ny baiboly
King of hearts fr.svg Charles
Charlemagne
na Charles VII
Jack of diamonds fr.svg Hector
niady tamin'ny
Adin'i Troie
Queen of diamonds fr.svg Rachel
olona ao amin'ny baiboly
King of diamonds fr.svg Cesar
Jules Cesar
Jack of spades fr.svg Ogier (na Hogier)
anisan'ny ankasan'i
Charlemagne
Queen of spades fr.svg Pallas
Pallas Athena
King of spades fr.svg David
ao amin'ny baiboly
Jack of clubs fr.svg Lancelot
Lancelot du Lac
Queen of clubs fr.svg Argine
anagramme de regina
King of clubs fr.svg Alexandre
Alexandre le Grand

Fiaviana[hanova | modifier le wikitexte]

Sina[hanova | modifier le wikitexte]

Efa fantatra ankehitriny fa karatra lalaovina manerana ny tany dia avy any Sina ary nipoatra tany ilay lalao tamin'ny dinastia Tang (618-907) tamin'ny boky soratana amin'ny taratasy (mbola rolao ny boky taloha). Navoatra avy tamin'ny kodiakely avy any India ny karatra azy mifandray amin'ny asa masina. ny karatra antitra indrindra hita tia hitan' Albert con Le Coq tany Turfan, faritan'i Xinjiang. Ny karatra dia anisan'ny ohatra voalohan'ny ksilôgrafia, nipoatra tamin'ny faran'ny dinastia Tang (taonjato faha 10). I Joseph Needham dia maminavina, araky ny loharano[1] hitany, fa mety tamin'ny taonjato faha sivy ny karatra no voaforona. Tamin'ny andron'ny Song, tamin'ny taonjato faha 11 izany, ny fivoarana dia nampiteraka ny daomy. Tonga tany Eoropa tamin'ny taonjato faha 14, tamin'ny andron'i Marco Polo, nanaitaitra ny fivoaran'ny tonta printy tety eoropa ny karatra sinoa.


Misy karazana lalao telo ny karatra sinoa : ny karatra daomy, ny karatra vola, ary ny karatra anaovana eseky, mandika ny piesin'ny xiangqi (eseky sinoa).

Ao amin'ny karatra vola dia misy isa miovaova rohitra ara-isa, ary nampiasain'ny lalao sinoa maro :

Azia Andrefana[hanova | modifier le wikitexte]

Mety nandalo tamin' Azia Andrefana ny karatra sinoa alohan'ny fahatongavany tety eoropa tamin'ny taonjato faha 14, ny endriny tamin'izany fotoana izany dia mitovy be amin'ny endriky ny karatra amin'izao fotoana. Manana karatra 52 ny lalao azy efatra ny karazana : ny kibay anaovana polo, ny piesy, ny lefona azy ny kopy ; misy karatra folo anatin'ny serie iray ary telo ny karatra any ivelan'ny isa : malik (mpanjakaà, nā'ib malik (Mpanjaka faharoa), azy ny thānī nā'ib (Faharoa). Anatin'ny ohatra voatahiry ankehitriny, mitondra tarehy jeômetrika ny karatra fa tsy mitondra tarehin' olona.

Ny lalao Malmelouk dia voaforon'i Leo Mayer tany amin'ny lapan'i Topkapi any Istanbul tamin'ny 1928. Tsy anttitra noho 1400 ilay lalao, fa nafahana nahitana singan-dalao tamin'ny taonjato faha 12 sy faha 13.

Eoropa[hanova | modifier le wikitexte]

Karatra tambanin'ny Terreur[hanova | modifier le wikitexte]

Tsiahy[hanova | modifier le wikitexte]

  1. eto « source »
Nuvola apps ksig.png
Mbola ambangovangony ity lahatsoratra ity ary tokony hofenoina.

Azonao atao ny mandray anjara eto amin'ny Wikipedia amin'ny alàlan'ny fanitarana azy.
Jereo koa ny pejy Ahoana ny manao takelaka rehefa te-hijery hoe ahoana no fanaovana azy.