Andriandoriamanjaka

Avy amin'i Wikipedia
Hanketo: Fikarohana, karohy

Fihaviana[hanova | modifier le wikitexte]

Rabiby tamin'ny taona 1500 aorian'i JK no mpanjaka arabo jiosy teo Ambohidrabiby ary nanan-janaka telo ka ny vavimatoa dia i Rabefaravolamanjaka ary ny vavy aivo dia i Ramaintsoanala (niova anarana ho Randapavola).

Nisy vady namboarina roa teo Ambohidrabiby tamin'ny nanjakan-dRabiby. Raha tonga hangataka an'i Rabefaravolamanjaka i Andriamanelo mpanjakan'Alasora dia i Randapavola no nomen-dRabiby ho vadiny fa Rabefaravolamanjaka kosa nomeny ho vadin'Andrianamboninolona, zanak'Andriamananitany.

Ny Andriandoriamanjaka dia iantsoana ireo zanak'i Rabefaravolamanjaka tamin'Andrianamboninolona zanak'Andriamananitany. Misy valo hoy ny lovantsofina no isan'ireo Andriandoriamanjaka zanak'i Rabefaravolamanjaka tamin'Andrianamboninolona saingy ireto anarana telo ireto no voatazon'ny lovantsofina matetika dia Andriandambotanimanjaka (natao hoe Ratany), Ravolarivomanjaka (na Ravolana) ary Andriamasoandrobe (na Ramasoandro na Andriambe). Ao antampon'ilay tendrombohitra avo voahodidina hadivory eroa ampita avaratra antsinanan'Ambohidrabiby, atao hoe "Ambohitrandriananahary", no namponenin-dRabiby i Rabefaravolamanjaka sy ireo zanany ary ao Rabefaravolamanjaka no miafina. Vadiben'Andrianamboninolona i Rabefaravolamanjaka ka matetika Andrianamboninolona no mipetraka maharitra eo amin'i Rabefaravolamanjaka ka nahavery ny anaran'io tendrombohitra io ho "Ambohitrandriananahary", anarana nalain'Andrianamboninolona tamin' "Ambohitrandriananahary", vohitr'Andriamananitany rainy eo ampita avaratr'Alasora.

Nisy fotoana narary mafy ny mpanjaka Rabiby teo Ambohidrabiby ary naika maty mihintsy nefa dia tsy norahirahian'ireo zanany izy. Fa ireo zanak'i Rabefaravolamanjaka no nikarakara sy nahasitrana azy. Koa rehefa sitrana i Rabiby dia hoy ny teniny mantsy ireo zanak'i Rabefaravolamanjaka ireo: " Tsy mba zafiko ianareo fa toy ny zanako naterako, fa ny zanako tsy nahavita izay vitanareo".

Rehefa hiamboho i Rabiby dia nijery izay taranany handimby azy amin'ny fanjakany ka niantefa tamin'ny zanaka lahin'i Rabefaravolamanjaka tamin'Andrianamboninolona ny safidiny. Koa nampiantsoin-dRabiby ny zanaka lahimatoan'i Rabefaravolamanjaka tamin'Andrianamboninolona ka izao no teniny taminy: "efa hiamboho aho ity ka ianao no homeko ny fanjakako". Dia hoy io zanak'i Rabefaravolamanjaka io: "Aleo izahay ho toy izao ihany". Dia nalahelo mafy i Rabiby sy ny vahoakany tamin'izany. Fa rehefa nandà io zanakandriana io vao notendren-dRabiby hanjaka i Ralambo zafiny. Tsy afaka nanjaka arak'izany i Ralambo raha tsy nandà fanjakana ireo zanak'i Rabefaravolamanjaka. Koa ho fankasitrahana ,dia izao no tenin-dRabiby sy Ralambo mantsy ireo zanak'i Rabefaravolamanjaka ireo: "Eny ary, aoka ianareo sy ny zanaka amamparanareo hoamin'izao maha-zanakandriana anareo izao mandrakizay mahazo manjaka ; ary tsy tsindrian-kazo lena ianareo fa izay manao ratsy anareo sy ny zanaka amamparanareo dia atao maty tokoa, ary ny taranakareo sy ny izay zanaka amamparan'ny manjaka amin'ity tany ity no iray lamba ka izay itafianareo sy ny taranakareo no itafian'Andriamanjaka mifandimby sy ny ankohonany, koa ny zanaka amamparanareo eto Ambohidrabiby no manenona ny lamban'andriamanjaka fa ny Andriana tsy mitafy ny jaky tenominareo dia tsy manjaka. Ary izao teninay izao dia tsy ovain'iza manjaka amin'ity tany ity na oviana na oviana". Koa izany kabarin-dRabiby sy Ralambo izany no nahatonga ny Andriandoriamanjaka ho andriana avo firazanana indrindra amin'ny samy andriana raha nanao ny antanantohatr'andriana ny mpanjaka Ralambo. Ary ny anarana "Rabefaravolamanjaka" aza hono dia vao nomen-dRabiby sy Ralambo tato aoriana ho firaketana hatrany fa ireo taranak'io vavimatoan-dRabiby io tamin'Andrianamboninolona dia zanakandriana ny firazanany ary manana zo hanjaka. Ravolarivomanjaka sy Andriamasoandrobe anefa dia niala teo Ambohidrabiby mba hitady tany hanorenana fanjakana ka nianavaratra nankany Anjozorobe sy niakandrefana any Itasy sy Ivonizongo ary nifanambady tamin'ireo Andriana tany ka lasa razan'andriamanjaka tamin'ireo faritra ireo. Avy amin'izy ireo ny razan'Andriana nanjaka tao Andavakisakay tany Anjozorobe sy ireo Ampanarifito sy Andriamborona tany Imamo. Izany hoe taranaky ny Mpanjaka Rabiby sy Andrianamboninolona koa ireo andriana tao Anjozorobe sy tany Imamo sy Vonizongo. Ireo Andriandoriamanjaka hafa koa dia nisy nitady fanjakana tany amin'ny faritany atsimon'Imerina tamin'ny nanjakan'i Ralambo sy Andrianjaka ka tonga razan'Andriana amin'ny foko andratsay sy betsileo. Andriandambotanimanjaka kosa dia nijanona teo Ambohidrabiby ary nanambady ny anabavin'Andriampolofantsy ao Antsomangy. Rehefa niamboho i Andriandambotanimanjaka, sy araka ny hafatry ny Mpanjaka Rabiby, dia natao mitohy amin'ny fasan'ny Mpanjaka Rabiby mivady ny fasany ka milahatra avy avaratra mianatsimo i Rabiby,Ramaintsoakanjo ary Andriandambotanimanjaka.Ny filahatry ny fasan'andriana eo amin'ny rovan'Ambohidrabiby dia mirakitra fa na dia mpanjaka nalaza aza i Ralambo, dia tsy mihoatra an'i Rabiby sy ireo Andriandoriamanjaka. Satria tokoa, ny fasan-dRalambo mivady dia tsy nahazo natohy tamin'ny fasan-dRabiby mivady sy Andriandambotanimanjaka. Eo atsimon'ny fasan-dRabiby sy Andriandambotanimanjaka koa no misy ny fasan-dRalambo sy ny vadiny, maneho izany fa ny Mpanjaka Rabiby dia nanao fandaminana teo Ambohidrabiby ka na dia nanaraka andreniny teo aza i Ralambo dia tsy maintsy nanaraka ny fombatany sy ny fiandrianana izay efa napetrak'i Rabiby.

Ary ankoatr'izany, ireo Andriandoriamanjaka zanadrahavavin-dreniny ihany no nataon'i Ralambo ho lehiben'ny mpanolotsainy teo Ambohidrabiby noho izy ireo ireo malaza ho marani-tsaina sy nitana ny fomban-dRabiby, koa ny tolokevitr'izy ireo no narahin'ny mpanjaka Ralambo ka nahateraka teo Ambohidrabiby ny fanjakana merina lehibe sy nipoiran'ny fomban'andriana maro tsy tambo isaina toy ny teti-razana sy ny fandroana, sns...

Sata[hanova | modifier le wikitexte]

Araka ny lovantsofina voalaza etsy ambony, na dia taranak'Andrianamboninolona aza ny Andriandoriamanjaka dia tsy mba natao ho Andrianamboninolona ny firazanany fa nataon-dRabiby sy Ralambo ho " zanakandriana" sy "mahazo manjaka mandrakizay".

Tsy voafaritra mazava kosa na ilay firazanany "zanakandriana" no manana toetra "doria" na ilay "manjaka". Ny "doria" moa dia teny semitika sy teny jiosy, izay manana heviny efatra dia "taranak'andriana" no heviny amin'ny foko sakalava, "vary akotry voafantina fanao masomboly" no heviny amin'ny foko antemoro taranak'arabo, ary "mandrakizay" sy " tsy miova" ary "alao valo" no saika heviny aty afovoantany. Tamin'ny andron-dRabiby sy Ralambo, ireo andriamanjaka, ireo renin-Andriamanjaka ary ireo zanak'Andriana mahazo manjaka no manana zo hitondra ny teny hoe "manjaka" amin'ny anarany. Ireo vadikelin'andriana na zanak'andriana nefa tsy manjaka dia tsy mahazo izany. Teo Ambohidrabiby tamin'i Ralambo dia Ratsitohinamanjaka (renin'Andrianjaka), Andrianjaka ( zanakandriana mahazo manjaka), Rabefaravolamanjaka ary ireo Andriandoriamanjaka no hany nahazo nitondra izany anarana hoe "manjaka". Ny fisian'io teny hoe " manjaka" io dia mampiseho indray ny rohim-pihavanana tena mifanakaiky izay misy amin'ny mpanjaka Ralambo sy ireo Andriandoriamanjaka ary maneho koa ny maha-zanakandriana mahazo manjaka ny Andriandoriamanjaka.

Arak'izany, ny teny hoe " andriana" " doria " ary "manjaka" (mitambatra ho andriandoriamanjaka)dia mifameno sy tsy afa-misaraka ka ny fanasarahana azy na ny fanadinoana ny iray amin'ireo teny telo ireo dia handiso tanteraka ny hevitra fonosin'ny teny hoe " andriandoriamanjaka".

Vokatr'izany:

  • Rehefa nitety razana teo Ambohidrabiby ny mpanjaka Ralambo dia natazominy ho "zanakandriana mandrakizay doria mahazo manjaka" ny firazanan'ireo Andriandoriamanjaka. Izany hoe mitovy firazanana amin'ny zanaka mahazo manjaka nateraky ny andriamanjaka ny firazanan'ireo Andriandoriamanjaka.
  • Nataon'ny Mpanjaka Ralambo ho manantantara ny Andriandoriamanjaka ka ny Andriandoriamanjaka no nataon'ny Mpanjaka Ralambo ho mpanenona ny jaky itafiana sy ifonosan'ny Mpanjaka merina sy ny vady amanjanaky ny Mpanjaka. Etsy andaniny, ny Andriandoriamanjaka dia tsy mitafy sy mifono afa-tsy ireo landy notenominy. Izany dia araka ilay tenin'ny Mpanjaka Ralambo tamin'ireo Andriandoriamanjaka manao hoe: "Isika izao no iray lamba, izay itafianareo no itafiako". Ny an'i Andriamanjaka anefa dia jaky fa ny an'Andriandoriamanjaka kosa dia mena mitsoriaka volombolamena na volombarahina ny lokondamba itafiany na ifonosany.
  • Rehefa nilamina ny tany dia nanao fizaran-tany teo amin'ny vohitr'Ambohidrabiby renivohim-panjakany koa ny mpanjaka Ralambo ka natokany ho zara-tanin'ny Andriandoriamanjaka ny faritra rehetra avaratry ny lapany ao amin'ny vohitr'Ambohidrabiby, ny vaki-kady avaratra amin'ny vohitr'Ambohidrabiby ary ny ambany avaratra rehetra amin'ny vohitra ambohidrabiby dia Anelakelabohitra ka hatrany Fonohasina, Ambohitrakely, Ambatonandriamangalanitra, ambohidava, Amparafara, sy ny havoana Ambohitrandriananahary eroa avaratra antsinan'Ambohidrabiby. Koa nisy tamin'ireo Andriandoriamanjaka no nonina tao antampon'ny vohitr'Ambohidrabiby amin'ny faritra avara-dapa sy avara-drova hatramin'ny Ralambo ary mbola maro ireo Andriandoriamanjaka no manana tany sy monina amin'ny ilany avaratry ny lapan'Andriana ao Ambohidrabiby hatramin'i Ralambo mandrak'ankehitriny.Voalazan'ny lovantsofina fa ny tranokoton'ireo Andriandoriamanjaka teo Ambohidrabiby dia miavaka tokoa satria avo nohon'ny tranokotona tao androvan'Ambohidrabiby.Tsy mba nahazo zara-tany lavitra an'Ambohidrabiby toa an'Andriantompokoindrindra na Andrianamboninolona na Andriandranando ny Andriandoriamanjaka. Fa nomen-dRalambo an'ny Andriandoriamanjaka kosa ny vakikady avaratra amin'ny vohitr'Ambohidrabiby noho ireo Andriandoriamanjaka zanakandriana mahazo manjaka ny firazanany no taranak'Ambohidrabiby rahateo. Ary tsy misy foko na fianakaviana nahazo vaki-kady teo amin'ny vohitr'Ambohidrabiby afa-tsy ny Andriandoriamanjaka.Tantara nataon-dRalambo mipetraka hoan'ny Andriandoriamanjaka izany. Ny fatsakan'andriana miisa roa eo Ambohidrabiby dia amin'ny zara-tanin'ny Andriandoriamanjaka avokoa no ahitana azy dia ilay ao ambany avaratra antsinanan'ny ny vohitr'Ambohidrabiby ao Andohamandry ankasina sy eo ambany avaratr'Ambohitrakely ao eroa avaratr'Ambohidrabiby. Ireo fatsakana roa ireo dia natokana hakana ny rano hampiasain'ny mpanjaka sy ny ankohonany ary ny Andriandoriamanjaka, sy hanasana ny lamban'izy ireo fa tsy misy olon-kafa ankoatr'izy ireo afaka mampiasa ny rano tsakaina ao.
  • Voatanan'ny lovantsofina fa nisy kosa Andriandoriamanjaka, noho izy andriana mahazo manjaka, nangataka tso-drano tamin'ny mpanjaka Ralambo mba hitady zara-tany hanjakany. Notsofin'i Ralambo rano izy ireo ka lasa niakandrefana any Imamo, Ankazobe ary Ibetsileo ka lasa razan'andriana nanjaka tany sy nifanambady tamin'ireo andriana tany. Izany no manazava ny fisian'Andriandoriamanjaka any Ambohibe, avaratr'Arivonimamo any Imamo izay mbola mitonona ho Andrianamboninolona sy taranak'Andriampenovola, sy any Ambohimalaza, avaratr'i Sahambavy ao Fianarantsoa ary ahitana ny anarantany hoe "Fonohasina" ao akaikin'i Manazary misy an'Andriambahoaka any Imamo sy any Ankazobe.
  • Nisy sasany tamin'ireo Andriandoriamanjaka nonina teo antampon'Ambohidrabiby kosa no nafindran-dRalambo honina eo amin'ny tehezan'ny vohitra Ambohidrabiby eo avaratra antsinanana amin'ilay toerana atao hoe Fonohasina ankehitrio mba ho fahatsiarovana fa io toerana io no nanafenan'i Rabiby raibeny ny hasin'ny fanjakany sy ho fitadidiana fa tsy mba noraisin'i Rabiby ho zafiny fa toy ny zanany ireo Andriandoriamanjaka ary ho firariana fa ny zanakandriana mandrakizay no hanjaka amin'ny tany sy ny fanjakana. Amin'izany, teo Fonohasina dia tsy mba nisy fantsakana fa miray fatsakana amin'ny mpanjaka Ralambo sy ny ankohonany izy ireo amin'ny maha zanakandriana mahazo manjaka azy ireo dia amin'ilay fatsakan'andriana eo ambany avaratra antsinanan'ny vohitr'Ambohidrabiby,ao Andohamandry, no hakan'ny angara na mpanompo ny rano handrahoina ny sakafon'ireo Andriandoriamanjaka teo Fonohasina, ka vizaka eroa hono ireo angara mitaon-drano teo. Tamin'ny nanjakan'Andrianjaka (1610-1630) dia nisy tamin'ireo Andriandoriamanjaka nonina teo Ambohidrabiby sy Fonohasina no nifindra nonina nianavaratra amin'ny faritra anjozorobe iny ka nanorina ny vohitra Ambohibao Atsimo. Ny hoe "Ambohibao" aza hono dia avy amin'ny hevitra hoe "vohitry ny bao", ny bao izay anarana fitaovana ampiasain'ny mpanenona lambamena, ka ny Ambohibao dia maneho fa io vohitra io no renivohitry ny tefy lambamena tamin'izany fotoana izany.
  • Ny Andriandoriamanjaka teo Ambohidrabiby sy Ambohibao atsimo sy ireo andriana nanjaka teo Ikaloy , hatramin'i Rabiby ka hatramin'Andrianampoinimerina, dia fianakaviana iray ihany ka nifanambady ka raha ny Andriandoriamanjaka no makany Ikaloy dia tompony tsy mangataka ny atiny izy.Tsy nahagaga ary raha teo amin'ny Andriandoriamanjaka no notazomin'Andrianampoinimerina ny mpanjakan'Ambohibeloma avaratra ka mbola ao Fonohasina ireo taranany mandrak'ankehitriny ary nifanambady tamin'Andriandoriamanjaka teo. Toy izany koa, raha vao nanjaka Andrianampoinimerina dia nampiakatra Andriamasinavalona avy any Ikaloy izay nalaza tamin'ny fanandroana. Rehefa voavory Imerina dia nasain'Andrianampoinimerina nifidy tany honenany io Andriamasinavalona io anefa tsy mifanalavitra amin'Ambohimanga.Koa teo antampon'Ambohidrabiby amin'ny ilany avaratra no nonina io Andriamasinavalona satria izany no zara-tanin'Andriandoriamanjaka ary teny Fonohasina kosa izy no nanorina fasana ka mbola ny taranany dia nifanambady tamin'ny Andriandoriamanjaka teo.
  • Fady ny lahy amin'ny Andriandoriamanjaka ny mampody vady misintaka ary tsy mampody vady misintaka izy. Misy koa amin'ireo vehivavy Andriandoriamanjaka no tsy manarabady raha miamboho fa misafidy afenina amin'ny fasan'ny raiamandreniny ihany.
  • Nanomboka tamin'i Rabiby ka hatramin'ny Ranavalona III dia ny Andriandoriamanjaka teo Ambohidrabiby sy Fonohasina hatrany no mpanenona ofisialy ny lamban'andriamanjaka rehetra nifandimby taty Imerina, toy ny jaky, sy hakana ny soherina ilaofan'ny andriamanjaka sy ny ankohonany, na dia maro aza ireo andriana nahay nanenona. Arak'izany,ireo Andriandoriamanjaka ihany no nitafy sy nifono ny lamba landy mitovy karazana amin'ny an'Andriamanjaka sy ny ankohonany.Tato aoriana dia mba nataon'i mpanjaka Andrianjaka ho mpandrary ny tsihy fanao amin'ny trano masina ireo taranany. Izany no nahatonga ilay tenin-Ntaolo manao hoe: "Ny lamban'Andriana an'Andriandoriamanjaka, ny tsihin'Andriana an'ny zanak'Andrianjaka, ka samy manana ny hanitra hoazy".
  • Ny Andriandoriamanjaka teo Ambohidrabiby koa no mpitazona ny hasin'ny fanjakana merina ka miseho amin'ny endrika telo loha izany: voalohany, eo Fonohasina, zoro alahamadin-tanin'Ambohidrabiby no nafenin-dRabiby ireo lefom-pohy volamena miisa valo maneho ny hasin'ny fanjakany amin'ny lafivalon'ny Nosy. Faharoa, ny Andriandoriamanjaka eo Ambohidrabiby sy Fonohasina no manenona ny lamban'Andriamanjaka rehetra taty Imerina sy ny lamba ifonosan'ny Andriamanjaka. Ary farany, ny tendrombohitra ampita avaratra amin'ny Alahamaditanin'Ambohidrabiby dia zara-tanin'ireo Andriandoriamanjaka, ary izany tendrombohitra izany dia Ambohitrandriananahary no anarany ka isan'ny heverin'ireo Andriandoriamanjaka ho vohitr'andriana masina koa.
  • Tamin'Andrianampoinimerina nanao fizara-tany teo Ambohidrabiby dia nomeny ny Andriandoriamanjaka hatrany ny avaratry ny lapa, ny vaki-kady avaratra ary ny ambany avaratra amin'ny vohitr'Ambohidrabiby.
  • Tamin'Andrianampoinimerina nanao fizara-tany teo Antananarivo dia ny Andriandoriamanjaka no isan'ireo foko andriana vitsy nomeny zara-tany tamin'ny faritra voahodidina hadivory teo Andohalo Antananarivo.
  • tao aorian'ny fanafoanan'ny mpanjanatany ny firazanana taty Madagasikara dia "taranak'andriana" sisa no nisy fa ny Andriandoriamanjaka ihany no nijanona ho "zanakandriana" satria efa nataon-dRalambo hifamatotra mandrakizay amin'ireo Andriandoriamanjaka izany sata izany. Teo amin'ny finoana jiosy sy kristiana ary silamo kosa dia tokana ihany ny "manjaka mandrakizay doria" dia Andriamanitra Andriananahary izany, toa manome mistery tanteraka ny momba ny Andriandoriamanjaka.

Fombafomba[hanova | modifier le wikitexte]

Ny Andriandoriamanjaka dia manana fomba miavaka:

  • Hoy ny fitenenana eny Ambohidrabiby sy ny manodidina: " Ny andriandoriamanjaka toy ny landim-boatavo ka raha zahana iray fototra ihany", noho izy manaraka hatrany ny fahendren'ireo razany dia ny "tsy misara-mianakavy" izany. Nefa mifanambady amin'ny andriana hafa koa ny Andriandoriamanjaka raha mivoaka ary voatanan'ny lovantsofina manokana ny fifanambadiana efa hatramin'ny Mpanjaka Ralambo sy Andrianjaka nisy teo amin'ny Andriandoriamanjaka sy ny andriana any Anjozorobe, ny Andriandoriamanjaka sy ny terak'Andrianamboninolona,ny Andriandoriamanjaka sy ny terak'Andriampolofantsy ao Atsomangy ary ny Andriandoriamanjaka sy ny terak'Andriambahoaka any Manazary Imamo. Tsy mety mihintsy aminy ny manambady tsy andriana indrindra fa ny mpanompo;
  • tsy "mifamaky taolana" ny samy Andriandoriamanjaka;
  • mifampiharaba "Tsarava tompoko!" ny samy Andriandoriamanjaka.
  • "hafenina" fa tsy "handevina" akory no voambolana fampiasa raha misy Andriandoriamanjaka niamboho (nodimandry) hampidirina am-pasandrazana ary izany dia fahendrena voarakitra hatry ny ela amin'ny anarantany hoe "Fonohasina";
  • marani-tsaina sy tony ary tsy tia miharo ka tsy misy olona vahiny mipetraka eo amin'ny tanàna misy azy;
  • natao hitarika eo anivon'ny fiarahamonina ka saika manambina azy ny mitondra fanjakana na mitarika fikambanana; mety aminy koa ny manao asa fitsaboana, dokotera na mpitsabo nentimpaharazana;
  • tia mipetraka ho andaniny ary tsy tia manaraka ambokony ;
  • Amin'ny faritr'Ambohidrabiby,ireo Andriandoriamanjaka no malaza amin'ny fanandroana sy ny ody havandra sy valala, nolovainy tamin'i mpanjaka Rabiby izany;
  • matahotra mosavy ka na akotry ahahiny andro aza no jerijerenao dia ariany izany;
  • tsy mamadika fa mamono razana raha misokatra ny fasana, ary maro amin'ireo razany no tsy azo kitihina mihintsy, ao Fonohasina ohatra dia tsy misy fasambao mihintsy mandrak'ankehitrio, fa fasana efa tamin'ny taonjato faha-19 na talohan'izany no ao;
  • olona tsy tia mikasika faty koa izy ka raha misy fahoriana dia tsy mamoaka ireo fiasany andavanandro izy hikarakarana izany fa aleony mividy; misasa sy misolo akanjo vao miditra antrano raha avy any ampaty; amin'izany dia efa voaomana eto alantrano ny akanjo isoloana rehefa avy nandro, izay vao miditra ao antrano;
  • Fahizay, dimy ireo sampin'Andriandoriamanjaka dia Rabefaravolamanjaka,Ramaintsoakanjo, Andriamitetirihana,Ralavasatroka ary Andriatsitakatra.Rabefaravolamanjaka anefa no sampiny manokan'i Andriandoriamanjaka ary Rabefaravolamanjaka no lehibe indrindra amin'ireo dimy ireo sy antsoiny voalohany raha mivavaka. Ramaintsoakanjo moa dia reniben'Andriandoriamanjaka no vadin'i Rabiby, Andriamitetirihana mpanjaka any Anjozorobe ary Ralavasatroka, mpanjakan'ny foko Antavaratra tamin'ny taonjato faha-16.Arak'izany,tsy mba tapakazo ny sampin'Andriandoriamanjaka fa saika ireo fianakaviany ihany tamin'ny taonjato faha-16.Vakoka no hiantsoany ireo sampy ireo izay heveriny ho toy ny lova.Mifamatotra amin'Ambohitrandriananahary, havoana eroa ampita avaratra antsinanan'Ambohidrabiby ny momba ireo sampy, ka izany havoana izany dia lovabe (patrimoine culturel) an'ny Andriandoriamanjaka tsy mialonjafy tsy ifampizarany amin'ny foko hafa ny fitahirizana ireo vakoka ireo no antony iray hanaovany ny lova tsy mifindra;
  • Rehefa tonga ny tsinan'Alahamady dia mamono ondry tokambolo miloko mena izy ary ny tsinan'Alakaosy tsy misotro rano ary mifady hanina ny maraina mandrapaharivan'ny andro( tsy mamoaka fiasana koa izy amin'izany fa dia mipetraka matory any an-tranony avy).Ny hariva maty masoandro vao manao lapabe izy ireo.Ny vody alahamady sy vody alakaosy dia atety amin'ny fasana maro eo Fonohasina ny ran'ondry menavolo. Fady raha mpanompo no mikabary na manao hataka eo amin'ireo fasan'Andriandoriamanjaka.Tsy maintsy olompotsy no afaka manao hataka amin'ireo fasany.
  • ny Andriandoriamanjaka ihany, amin'ny faritr'Ambohidrabiby no mifady hena poaraka, antsoiny hoe " hena ratsy", hena omby vonoina na novidiana hatao laoka rehefa misy fahoriana, ary tsy mampiakatra izany hena omby izany an-tanàna na mampiditra izany an-trano misy fahoriana,ka na ny vilany sendra nandrahoina izany hena omby izany aza dia ariany;
  • fady kisoa sy tongolo ny vohitra misy ny Andriandoriamanjaka ka mbola maro no mitazona izany fady izany, fadin-drazanan'ny Andriandoriamanjaka kosa ny voankena, vano, sokina sy anatarika, ny masontanteliny (taovaken'omby), ny voakena sy ny arikena sy maro hafa koa mbola maro no mifady izany ankehitrio;
  • fahiny, mitafy lamba landy mirebareba amin'ny tany amin'ny andavanandro, ankafaliana na ankaratsiana, ka " Ny be lamba " no anarambositra omen'ny olona azy;mitahiry an-trano ireo lambamena notenominy izy satria heveriny fa mitondra fahasoavana ho azy ny fanaovany izany;
  • tsy mifono lambamena afa-tsy izay tenoniny ihany izy ary mena mitsoriaka volombolamena na volombarahina fa tsy mba mena rano ray akory;
  • ireo vehivavy kosa dia maro no mino fa ny asa fanenomana landy dia manambina azy ireo koa mbola maro amin'izy ireo no mbola manenona landy ao Fonohasina sy Ambohidava raha tsy misy manao izany intsony ao antampon'Ambohidrabiby;
  • miloko mena ny tranon'ny Andriandoriamanjaka;
  • Fady anaovan-dratsy noho izy " tsy tsindrian-kazo lena";
  • Fomba filaza fahiny nanoharan'ny Andriandoriamanjaka ny fiainany. Raha misy Andriandoriamanjaka bevohoka dia "mitsimoka ny amontana" no ilazany azy; raha misy Andriandoriamanjaka niteraka dia "namoa ny amontana" no ilazany izany; raha mby hodimandry ny Andriandoriamanjaka iray dia "nalazo ny amontana" no filaza azy; raha maty ny Andriandoriamanjaka iray dia " nanitsana ny amontana" na "maina ny ravin'amontana" no filazany izany;
  • raha misy olona nanao ratsy aminy no ihozonany tena hoe " Raha mbola Andriandoriamanjaka koa aho", dia inoany fa tra-javatra izany olona nanao ratsy izany, koa izany no mahatonga ny Andriandoriamanjaka tsy mamaly ratsy ataon'olona sy tsy tokony hanana alahelo aman'olona;
  • be fady izy ireo ary mino tanteraka fa manankasina izy;
  • resy lahatra tanteraka fa andriana mandrakizay doria ary mahazo manjaka;
  • ary mbola maro tsy voatanisa ireo fomba sy tantara mampiavaka ny Andriandoriamanjaka amin'ny faritr'Ambohidrabiby iny toy ny nifadiany osy sy ny maro hafa;