Andrianampoinimerina
Mpanjaka merina (malagasy) i Andrianampoinimerina (~1745 - 1810).
Taorian'ny nahafatesan'ny mpanjakavavy Rangita tany amin'ny taona 1540 tany ho any, dia nisy mpanjaka 15 nifandimby teo amin'ny fiandrianana Hova mandrapahatongan'ny fanjakan'Andrianampoinimerina tamin'ny 1794.
Andianampoinimerina no andriandehibe Hova nitondra ny anarana hoe "Mpanjakan'i Madagasikara ". Ny nampalaza azy dia ny fahaizany nandrindra sy nandamina ary nanitatra ny fanjakany, "Ny ranomasina no valamparihiko" no teny filamatra nentina nanjaka ary fandriampahalemana no niainan'ireo fanjakany. Niamboho tamin'ny faha-dimy amby enimpolo taonany Andrianampoinimerina tamin'ny 1810
Fa isan'ny niteraka resa-be koa ny momba io sarin'Andrianampoinimerina io. Ara-tantara dia tsy nisy vazaha akory nahita an'Andrianampoinimerina satria dia tsy navelan'io mpanjaka io hiditra aty ankibon'imerina ireo vazaha. Tamin'ny andron'Andrianampoinimerina anefa dia nisy vazaha iray tafiditra taty akaikin'Imerina dia i Mayeur izay mba nanadihady ny momba ny bikan'Andrianampoinimerina ka hoy ny tatitry ny olona taminy: "antidahy sy fohy i Andrianampoinimerina". Fa tamin'i Radama vao tafiditra taty Imerina ireo vazaka ka isan'izany i Copalle mpanantalenta amin'ny fanaovana sari-tanana ny endrik'olona iray. Te hamabo ny fon'i Radama i Copalle ka mody nanao sarisary izy. Tafalatsaka tao anaty fandrik'i Copalle i Radama I satria dia nangataka i Radama I mba hanaovan'ilay vazaha ny sarin-Andrianampoinimerina. Dia nataon'i Copalle ny sarin'Andrianampoinimerina araka ny filazalazan'i Radama I izay mety ho endrik'Andrianampoinimerina ka afapo tanteraka i Radama I ary tonga akaikiny i Copalle. Io sarin'Andrianampoinimerina mitana lefona sy mitafy lamba fotsy io moa ilay nataon'i Copalle. Tsy azo iadiankevitra arak'izany fa mifanakaiky tanteraka amin'io sary nataon'i Copalle io ny endrik'Andrianampoinimerina. Porofo mihoatr'izany, ireo taranak'Andrianampoinimerina maro dia mbola mitazona io sary mitovy amin'ny nataon'i Copalle io any antranony.Ankoatr'izany dia manakaiky ny endrik'ireo zanak'Andrianampoinimerina io sarin'Andrianampoinimerina io izay olona kelikely ray? lavalava orina sy fotsy fihodirana. Andriambelomasina moa dia efa naminany fa "ilahifotsy avy amin'ny alahamaditany" no ho tompon'ny farany raha nilaza ny momba ny fiavian'Andrianapoinimerina izy. Porofon'izany koa, i Radama I izay zanak'Andrianampoinimerina dia tena fakantsary no nahazoana ny sariny ary hita fa maranidranitra sy fotsy fihodirana izy, endrika izay nolovainy tamin'Andrianampoinimerina. I Rakotomavo, zanak'Andrianampoinimerina teo Alasora dia voalaza fa fotsy mavo ny fihodirany ka nahavery azy ho RakotoMAVO. Ary Radama I alohan'ny hofaty dia nilaza fa hiofo izy ka hiverina ao ankibon'iMavo ary hivoaka ho toy ny zaza " fotsy mena" fihodirana...Izany rehetra izany dia mampiseho fa ny kisary izay nataon'i Copalle dia manakaiky tanteraka ireo tarehin'ireo zanak'Andrianampoinimerina sy zafikeliny.
